آلودگی هوا و تغذیه

آلودگی هوا

آلودگی هوا یکی از نگرانی­های مهم دنیای امروزی است و اثرات زیادی بر سلامتی انسان دارد. منابع مهم انتشار آلودگی از وسایل نقلیه موتوری و فرایندهای صنعتی که سهم بزرگی دارند شروع می­شود تا عوامل کوچکی مثل سیگار کشیدن و عوامل طبیعی مثل فعالیت­های آتشفشانی و فاضلاب.

آلودگی هوا در ایران

در ایران به عنوان یک کشور در حال توسعه میزان آلاینده­های هوا از ابتدای صنعتی شدن از دهه 1350 تدریجاً افزایش پیدا کرده تا آنجا که الان که به حد بسیار زیان باری رسیده است. اهواز آلوده‌ترین شهر جهان است چراکه ریزگردها از کشور همسایه وارد آن می­شود؛ بنابراین توصیف مشکل آلودگی هوا و تأثیرات آن بر سلامتی و ارائه دستورالعمل­هایی برای کاهش آسیب­های آلودگی بسیار اهمیت دارد.

آلاینده­های اصلی هوا کدام‌اند؟

شش آلاینده اصلی که منجر به آلودگی هوا می‌شوند شامل: آلودگی با ذرات معلق، اوزون سطح زمین، مونوکسید کربن، اکسید گوگرد، اکسید نیتروژن و سرب هستند.

قرارگرفتن طولانی و کوتاه مدت با  مواد سمی تأثیرات زیادی بر سلامتی دارد و باعث بروز بیماری­های تنفسی، قلبی – عروقی، عوارض عصبی و روانی، سوزش چشم و پوست، سرطان و ناباروری در مردان می­شود.

هر کدام از این آلاینده­ها اثرات مخربی بر بدن و سلامتی انسان دارند که در ادامه مختصر به توضیح هرکدام می­پردازیم.

ذرات معلق

ذرات معلق بخش اصلی آلاینده­ها هستند که به طور مستقیم با بیماری‌های ریوی و قلبی در ارتباط هستند، به‌طوری‌که ذره­های اندازه کوچک به دستگاه تنفسی تحتانی می­رسند و باعث بروز مشکلات قلبی و ریوی، تشدید آسم، کاهش عملکرد ریه، خس‌خس سینه، سرفه و خشکی دهان می­شوند. کاهش عملکرد ریه در نهایت منجر به بروز آسم، برونشیت، بیماری­های انسدادی مزمن ریه، کاهش کیفیت زندگی و در نتیجه کاهش امید به زندگی می­شوند.

اوزون

اوزون گاز بی رنگی که ماده اصلی تشکیل دهنده هواست و به عنوان یک اکسیدان قوی، به اسیدهای چرب دستگاه تنفسی حمله می­کند و آن­ها را از بین می­برد، این گاز همچنین به ریه و دی‌ان‌ای سلول آسیب جدی وارد می­کند. این گاز در آلودگی هوا نقش مهمی دارد.

مونوکسید کربن

مونوکسید کربن گاز بی بو و بی رنگی است که از سوخت­های فسیلی تولید می­شود. روشن کردن بخاری و سوزاندن چوب باعث آزاد شدن این گاز می­شود. میل مونوکسید کربن به هموگلوبین حدوداً 250 برابر بیشتر از اکسیژن است.

قرار گرفتن در برابر این گاز باعث ایجاد مسمومیت می­شود. میزان مسمومیت بسته به مدت زمان قرار گرفتن در معرض این گاز دارد، علائم آن از یک سردرد ساده تا سرگیجه، ضعف، تهوع، از دست دادن هشیاری و حتی مرگ، متغیر است.

دی اکسید گوگرد

دی اکسید گوگرد آلاینده مهم فرایندهای صنعتی و کارخانه­ها است. حلالیت این گاز در آب باعث پدید آمدن باران اسیدی می­شود. قرار گرفتن در معرض دی اکسید گوگرد باعث آسیب به چشم، اشک ریزش، قرمزی پوست و اسپاسم ریه می­شود. افرادی که در هوای آلوده ورزش می­کنند ممکن است هنگام تنفس عمیق این گاز را استشمام کنند.

اکسید نیتروژن

اکسید نیتروژن یکی از عوامل آلودگی هوا است که باعث عفونت ریه می­شود. این گاز ارتباط نزدیکی با ترافیک شهری دارد چراکه از سوخت­های موتوری ساتع می­شود. اکسید نیتروژن عامل عفونت تنفسی در کودکان، سوزش چشم، بینی، گلو و تنگی نفس است.

سرب

سرب یک فلز سنگین و سمی است که در بنزین و فاضلاب وجود دارد. این فلز حتی در سبزیجاتی که با فاضلاب آبیاری می­شوند هم نفوذ می­کند. سرب در استخوان و بافت­های نرم تجمع پیدا می­کند و به آسانی دفع نمی­شود بنابراین به کبد، کلیه­ها و سیستم عصبی آسیب می­زند اما هدف اصلی سرب سیستم عصبی است.

سرب یک سم عصبی قوی است که در نوزادان و کودکان باعث عقب ماندگی ذهنی، اختلالات یادگیری و بیش فعالی می­شود. سطح سرب هوای محیط تنفس کودک بسیار پر اهمیت است.

رژیم غذایی مناسب آلودگی هوا

در شرایط آلودگی بهتر است در درجه اول خانه را ترک نکنید و بعد از آن از مواد غذایی در رژیم روزانه خود استفاده کنید که خاصیت خنثی‌کنندگی این مواد سمی را داشته باشند و مقاومت بدن را بالا ببرند. مواد بایو اکتیو و آنتی اکسیدان­ها از این نوع مواد غذایی هستند.

سبزیجات خانواده کلم به علت وجود ماده‌ای به نام ایندول بسیار مناسب هستند. لوبیا، سویا و حبوبات به علت دارا بودن ایزوفلاون­ها، گوجه فرنگی به علت دارا بودن لیکوپن، کدو حلوایی به علت وجود آنتی اکسیدان­ها، ماهی بذر کتان و شاهدانه به علت دارا بودن اسیدهای چرب امگا 3 و غلات سبوس دار از مناسب‌ترین غذاها برای هوای آلوده هستند.

از این گذشته مسلماً بهترین روش تقویت سیستم ایمنی استفاده از منابع غذایی مناسب و تنوع در گروه­های غذایی است. در شرایطی که تأمین این منابع به اندازه کافی امکان‌پذیر نیست لازم است که از مکمل‌های تقویت کننده سیستم ایمنی استفاده کنید که در ادامه به معرفی چند نمونه از کامل‌ترین آن­ها می­پردازیم.

مکمل­های مناسب هوای آلوده

  • شربت فیشر کیندر امیوفیکس حاوی ژل رویال، آویشن و مرزه که برای کودکان مناسب است
  • شربت دایان ایمیون حاوی تمشک سیاه، عسل، نعنا و آویشن
  • شربت آسماویت حاوی زینک، آهن، منیزیم، سلنیوم و ویوفلاونوئیدهای مرکبات
  • شربت ایمیونیس حاوی ویتامین­های گروه ب، آهن، زینک سلنیوم، کویین و الکارنیتین

چگونه سیستم ایمنی خود را در برابر آلودگی هوا تقویت کنیم؟

مصرف روزانه سه واحد از گروه سبزی­ها، حداقل دو واحد از گروه میوه­ها، افزایش مصرف سبزیجات سبز تیره مثل کلم بروکلی و سبزیجات نارنجی رنگ مثل فلفل دلمه‌ای رنگی، کدو حلوایی و هویج.

افزایش مصرف منابع طبیعی ویتامین ث متناسب با فصل مثل پرتقال، نارنگی، لیمو، انواع کلم، فلفل سبز، فلفل دلمه‌ای، مصرف آبمیوه­های طبیعی و سوپ­های سرشار از سبزیجات و سالادها. چک کردن آهن خون و رفع کم خونی چراکه کم خونی باعث تضعیف سیستم ایمنی بدن می­شود.

استفاده از بعضی دم‌نوش‌ها و اسموتی­های طبیعی در حد معقول و به روش درست. ترکیب لیمو عسل ناشتا یا به شکل دم‌نوش یکی از بهترین معجون­ها برای هوای آلوده است؛ البته روش تهیه این دم‌نوش بسیار مهم است چون اگر آن را به روش اشتباهی تهیه کنید، می­تواند بسیار مضر باشد.

طرز تهیه دم‌نوش لیمو عسل برای آلودگی هوا

هم عسل هم لیمو دارای خواص ضد باکتری و آنتی اکسیدانی هستند و در تقویت سیستم ایمنی ما مؤثرند. عسل از طریق تحریک غدد بزاقی به دفع مخاط گلو کمک می­کند و با اثر ضد باکتری و آنتی اکسیدانی که دارد از شکل گیری مجدد مخاط جلوگیری می­کند و سرفه و التهاب را تا حدی کاهش می­دهد.

حتماً در مورد خواص ترکیب آب جوش و عسل و لیمو صبح ناشتا شنیده­اید، اما این سؤال وجود دارد که آیا اضافه کردن عسل و لیمو به آب جوش باعث از بین رفتن خواص آن­ها می­شود؟

اضافه کردن عسل به آب جوش باعث ایجاد ترکیبی به نام هیدروکسی متیل فورفورال می­شود که در صورت مصرف مداوم برای بدن بسیار مضر است. این ماده در دمای بالاتر از 40 درجه ایجاد می­شود. ویتامین ث هم در برابر حرارت تحمل کمی دارد. علاوه بر حرارت، مدت زمان نگهداری هم می­تواند منجر به تشکیل هیدروکسی متیل فورفورال در عسل بشود. مطالعات نشان می­دهند که غلظت این ماده در عسل­هایی که در دمای پایین نگهداری می­شوند یا عسل تازه بسیار پایین است، در حالی که غلظت آن در عسل کهنه یا عسل نگهداری شده در دمای بالا به مراتب بیشتر است. پس بهترین حالت این است که عسل و لیمو با آب ولرم نوشیده شوند.

نتیجه‌گیری

در جهان سالیانه ۳ میلیون نفر در اثر آلودگی هوا جان خود را از دست می­دهند. آلودگی به روش‌های گوناگونی می‌تواند آثار زیان‌بار درازمدت و کوتاه مدتی بر سلامت انسان‌ها بگذارد. تأثیر آلودگی بر افراد مختلف متفاوت است.

آسیب پذیری برخی افراد در برابر آلودگی هوا بسیار کمتر از دیگران است. بهترین راهکار برای جلوگیری از آسیب هوای آلوده مصرف غذاهای سالم و رعایت کردن یک رژیم غذایی درست است.

نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.